Listopad to miesiąc zdrowia mężczyzn. Ministerstwo Zdrowia prowadzi kampanię „Ustal PRIORYTE(TY)”, a szpitale i przychodnie zachęcają panów do badań. Powód jest prosty: mężczyźni w województwie lubelskim żyją średnio o 8 lat krócej niż kobiety — 75,1 roku wobec 83,1 roku (GUS). Wiele chorób, które skracają życie, przez lata nie daje objawów, a wykryte wcześnie dają się skutecznie leczyć.
Według NFZ tylko co trzeci mężczyzna po 35. roku życia był kiedykolwiek u urologa. Najczęstsze powody odkładania wizyty to obawa przed diagnozą i skrępowanie. Poniżej zebraliśmy badania, które przysługują bezpłatnie, oraz nawyki, które realnie zmniejszają ryzyko chorób.
Bezpłatne badania w ramach NFZ
- Program „Moje Zdrowie” — od 20. roku życia: co 5 lat w wieku 20–49 lat, co 3 lata od 50. roku życia. Ankieta w Internetowym Koncie Pacjenta lub aplikacji mojeIKP, pakiet badań krwi i moczu, a na koniec omówienie wyników z lekarzem lub pielęgniarką i Indywidualny Plan Zdrowotny. U mężczyzn po 50. roku życia pakiet rozszerzony może obejmować badanie PSA — zależnie od odpowiedzi w ankiecie. Szczegóły programu
- Profilaktyka chorób układu krążenia — w wieku 35–65 lat, co 5 lat, bez skierowania: pomiar ciśnienia, badania krwi i ocena ryzyka zawału i udaru. Kto może skorzystać
- Kolonoskopia przesiewowa — w wieku 50–65 lat, a od 40 lat, jeśli rak jelita grubego wystąpił u kogoś z najbliższej rodziny. Bez skierowania, w naszej pracowni endoskopowej. Program badań przesiewowych
- Niskodawkowa tomografia płuc — dla obecnych i byłych palaczy w wieku 50–74 lat, po spełnieniu kryteriów programu. Kryteria i miejsca badań
Prostata — kiedy iść do urologa
Rak gruczołu krokowego to najczęściej rozpoznawany nowotwór u mężczyzn w Polsce. We wczesnym stadium zwykle nie daje objawów. Do lekarza warto zgłosić się, gdy pojawią się:
- słaby strumień moczu, trudność z rozpoczęciem oddawania moczu
- częste oddawanie moczu, także w nocy
- uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza
- krew w moczu lub w nasieniu
- problemy z erekcją
- ból w okolicy lędźwiowej, miednicy lub kości
Podobne objawy częściej daje łagodny przerost prostaty — ale ocenić to może tylko lekarz. Badanie PSA to proste badanie krwi. Podwyższony wynik nie oznacza automatycznie nowotworu; o potrzebie badania i interpretacji wyniku warto porozmawiać z lekarzem rodzinnym lub urologiem.
W naszej przychodni działa poradnia urologiczna — w ramach NFZ na skierowanie od lekarza rodzinnego oraz w ramach wizyt odpłatnych. Na miejscu wykonujemy USG układu moczowego, uroflowmetrię i badania laboratoryjne, w tym PSA.
Jądra — samobadanie raz w miesiącu
Rak jądra najczęściej dotyczy młodych mężczyzn, między 20. a 39. rokiem życia. Wykryty wcześnie jest wyleczalny w ponad 90% przypadków. Dlatego warto raz w miesiącu zbadać się samodzielnie:
- najlepiej po ciepłym prysznicu, gdy skóra moszny jest rozluźniona
- każde jądro delikatnie obmacaj palcami obu dłoni, obracając je między kciukiem a palcami
- zwróć uwagę na guzek, stwardnienie, powiększenie, uczucie ciężkości lub ból
Jeśli zauważysz jakąkolwiek zmianę — nie czekaj. Umów się do lekarza rodzinnego, który oceni zmianę i w razie potrzeby skieruje do urologa.
Codzienne nawyki, które mają znaczenie
- Ruch — co najmniej 150–300 minut umiarkowanej aktywności tygodniowo, np. szybki marsz, rower, pływanie. Ważne jest też ograniczenie czasu spędzanego na siedząco.
- Jedzenie — więcej warzyw, owoców, produktów pełnoziarnistych i roślin strączkowych; mniej czerwonego mięsa i jak najmniej mięsa przetworzonego. Bezpłatne jadłospisy przygotowuje NFZ w serwisie Diety NFZ.
- Papierosy i nikotyna — także e-papierosy, tytoń podgrzewany i saszetki nikotynowe zwiększają ryzyko chorób płuc, serca i nowotworów. Pomoc w rzucaniu: Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym 801 108 108 oraz jakrzucicpalenie.pl.
- Alkohol — zwiększa ryzyko nowotworów i chorób wątroby; najkorzystniej dla zdrowia jest z niego zrezygnować.
- Ciśnienie i waga — nadciśnienie ma co trzeci dorosły Polak i przez lata nie daje objawów. Pomiar ciśnienia jest częścią programów „Moje Zdrowie” i profilaktyki chorób układu krążenia.
- Szczepienia — do 31 maja 2027 r. osoby w wieku 18–26 lat mogą bezpłatnie zaszczepić się przeciw HPV, który u mężczyzn może wywoływać m.in. nowotwory gardła i odbytu. Szczepienia przeciw HPV · wszystkie szczepienia
Zdrowie psychiczne
Dbanie o samopoczucie psychiczne jest tak samo ważne jak badania. Jeśli przeżywasz kryzys, możesz bezpłatnie i o każdej porze zadzwonić do Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym: 800 70 2222, lub pod numer wsparcia emocjonalnego 116 123. Możesz też porozmawiać z lekarzem rodzinnym. W sytuacji zagrożenia życia dzwoń pod 112.
Jak się zapisać
Na wizytę u lekarza rodzinnego, do programów profilaktycznych i do poradni urologicznej zapisuje rejestracja — osobiście przy ul. Jana Pawła II 5 w Janowie Lubelskim lub telefonicznie: 15 872 30 99. Wizytę u lekarza rodzinnego można też umówić przez rejestrację online.
Opracowano na podstawie materiałów Ministerstwa Zdrowia (kampania „Ustal PRIORYTE(TY)”), Narodowego Funduszu Zdrowia („Profilaktyka to męska sprawa”, listopad 2026), serwisu pacjent.gov.pl oraz danych GUS. Stan na listopad 2026. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.